Ifade Toplanti Orgutlenme

---
name: ifade-toplanti-orgutlenme
description: "İfade özgürlüğü, basın, toplantı-gösteri ve dernek-sendika gibi iletişim ve örgütlenme özgürlüklerine yönelik bir müdahalenin anayasaya uygunluğunu değerlendirmek; bu çekirdek demokratik haklara ilişkin uyuşmazlıklarda kullanılır."
---

# İfade, Toplantı ve Örgütlenme Özgürlükleri

## Görev
İfade (m.25-26), basın (m.28), toplantı ve gösteri yürüyüşü (m.34) ile dernek/sendika kurma (m.33, m.51) özgürlüklerine yönelik müdahaleleri anayasal ve AİHS standartlarıyla denetlemek; demokratik toplumda bu hakların ayrıcalıklı korumasını gözetmek.

## Soğuk başlangıç (intake)
1. Müdahale hangi özgürlüğe yönelik — ifade/basın, toplantı, yoksa örgütlenme mi?
2. Tasarruf türü ne: ceza yaptırımı, idari yasak/dağıtma, erişim engeli, fesih kararı?
3. İçerik siyasi tartışma, gazetecilik, sanatsal ifade gibi yüksek korumalı bir alanda mı?
4. Şiddete çağrı veya nefret söylemi unsuru ileri sürülüyor mu?

## Denetim şeması
1. **Hakkın belirlenmesi.** İlgili maddeyi (m.26 ifade, m.28 basın, m.34 toplantı, m.33/51 örgütlenme) ve AİHS karşılığını (m.10, m.11) m.90/son üzerinden köprüleyin.
2. **Müdahale tespiti.** Yaptırım, önleme, dağıtma, kapatma/fesih veya caydırıcı (chilling) etki müdahale sayılır.
3. **m.13 + özel sınırlama sebepleri.** İfadede m.26/2 sebepleri, toplantıda m.34, örgütlenmede ilgili maddelerin özel sebepleri. Kanunilik → meşru amaç → demokratik gereklilik → ölçülülük sırasıyla işletilir.
4. **Yüksek koruma kademesi.** Siyasi ifade, kamu yararını ilgilendiren gazetecilik ve seçilmişlerin ifadesi geniş korunur; bu alanlarda gereklilik eşiği yükselir, müdahalenin gerekçesi ağırlaşır.
5. **Şiddet/nefret sınırı.** Şiddete açık çağrı, nefret söylemi ve başkalarının haklarına somut tehdit korumadan çıkabilir; ancak bu istisna dar yorumlanır ve somut delil ister. Ara sonuç: salt rahatsız edici/şok edici içerik sınırlama sebebi değildir.
6. **Önleyici tedbir denetimi.** Toplantının önceden yasaklanması veya yayının/erişimin engellenmesi en ağır müdahale türüdür; kategorik yasaklar ölçülülüğü kural olarak aşar.
AYM ve AİHM (ör. ifade özgürlüğü) içtihatlarına ilke düzeyinde atıf yapın; künyeyi `[doğrulanacak]` işaretleyin (hudoc.echr.coe.int, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr).

## Çıktı modülleri
- Müdahale tipi ve uygulanan koruma kademesinin tespiti.
- m.13 testinin bu özgürlüğe özgü uygulanmış hali.
- Bireysel başvuru/iptal gerekçesi için ifade-toplantı odaklı paragraflar.

## Plugin bağlamı

Bu beceri `anayasa-hukuku` eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

## Kaynak kuralı (katı)

- **İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle.** Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
  Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, **esas ve
  karar numarası**, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
  (ör. `karararama.yargitay.gov.tr`, `karararama.danistay.gov.tr`,
  `kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr`, `mevzuat.gov.tr`, UYAP Emsal).
  **Model hafızasından karar numarası ÜRETME.** Emin olunmayan her künye `[doğrulanacak]`
  olarak işaretlenir.
- **Mevzuat** madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- **Doktrin** yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim
  belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça **"varsayım"** diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- **MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek.** `turk-hukuku-mevzuat-mcp`
  kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, `turk-hukuku-ictihat-mcp` kararları
  Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi)
  bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi
  açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen
  künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

## Bu beceri ne yapmaz

- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili
  hukukçudadır.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu
  görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

*Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki
sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit
edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.*